नेपालमा चुरोट, बिँडी, खैनी, गुट्खा, पानमसला तथा अन्य धुवाँरहित सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग उल्लेख्य रूपमा हुने गरेको छ। विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्र, श्रमिक वर्ग र युवापुस्तामाझ सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग चिन्ताजनक रहेको स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार नेपालमा क्यान्सर, मुटुरोग, फोक्सोसम्बन्धी रोग तथा दीर्घ श्वासप्रश्वास रोगका प्रमुख कारणमध्ये सुर्तीजन्य पदार्थ पनि एक हो। हरेक वर्ष हजारौं नेपालीले सुर्तीजन्य पदार्थसँग सम्बन्धित रोगका कारण ज्यान गुमाउने गरेका छन् भने उपचारमा ठूलो आर्थिक भार समेत व्यहोर्नुपरेको छ।
नेपालमा सार्वजनिक स्थानमा धूमपान निषेध गरिएको छ। चुरोट तथा सुर्तीजन्य पदार्थका बट्टामा ९० प्रतिशतसम्म स्वास्थ्य चेतावनीमूलक चित्र राख्ने व्यवस्था पनि लागू छ। विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था, सरकारी कार्यालय तथा सार्वजनिक यातायातमा धूमपान गर्न नपाइने कानुनी व्यवस्था रहेको छ। तर अधिकांश स्थानमा यसको पूर्ण पालना हुन नसकेको गुनासो सुनिने गरेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार कानुन बनाउनु मात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन, विद्यालयस्तरबाटै सचेतना, सुर्तीजन्य पदार्थमा उच्च कर तथा युवालाई लक्षित नियन्त्रण कार्यक्रम आवश्यक छ। खुला सीमाना भएका कारण अवैध रूपमा भित्रिने सुर्तीजन्य पदार्थसमेत अर्को चुनौती बनेको छ।
नेपालमा सुर्तीजन्य पदार्थबाट हुने स्वास्थ्य तथा आर्थिक क्षति न्यूनीकरण गर्न सरकार, स्थानीय तह, विद्यालय, अभिभावक र नागरिक समाजबीच साझा प्रयास आवश्यक देखिन्छ। विश्व सुर्तीजन्य पदार्थविरुद्धको दिवसले नेपाललाई पनि स्वस्थ र सुर्तीमुक्त समाज निर्माणतर्फ थप प्रतिबद्ध बन्न प्रेरित गरेको छ।
