सम्पादकीय...
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको राजनीतिक भविष्य निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण प्रक्रिया प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा देशभर चुनावी तापक्रम क्रमशः बढ्दो छ। निर्वाचन आयोग ले तयारी तीव्र पारेको जनाएको छ भने राजनीतिक दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू मतदातासम्म पुग्ने उपयुक्त समयको प्रतीक्षामा छन्।
गत माघ ६ गते उम्मेदवारहरूले मनोनयनपत्र दर्ता गरिसकेका भए पनि आचारसंहिताका कारण हालसम्म आमसभा, जुलुस र घरदैलो कार्यक्रम सञ्चालन गर्न नपाएको अवस्था छ। यसले एकातिर निर्वाचनलाई व्यवस्थित र मर्यादित बनाउने सन्देश दिएको छ भने अर्कोतर्फ उम्मेदवारहरूलाई संयमित र अनुशासित बन्ने अवसर पनि दिएको छ। भोलि फागुन ४ गतेदेखि १८ गतेसम्म मात्र मतदाताको घरदैलोमा पुगेर मत माग्न र सभा–सम्मेलन गर्न पाइने व्यवस्था गरिएको छ।
यो समयसीमा स्वयंमा लोकतान्त्रिक अभ्यासको एउटा महत्वपूर्ण पाटो हो। चुनावी प्रचारलाई सीमित समयभित्र राख्नुको उद्देश्य अनावश्यक खर्च नियन्त्रण, शक्ति प्रदर्शनको प्रवृत्ति रोकथाम र मतदातामाथि पर्ने दबाब न्यून गर्नु हो। तर प्रश्न के छ भने—के दल र उम्मेदवारहरूले यो अवधिलाई सकारात्मक बहस, नीति–कार्यक्रम र स्पष्ट दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्न प्रयोग गर्नेछन्? कि फेरि उही आरोप–प्रत्यारोप, भीडको राजनीति र भावनात्मक नारामा सीमित हुनेछन्?
निर्वाचन केवल मत माग्ने अभियान होइन, जनतालाई जवाफ दिने क्षण पनि हो। विगतमा गरिएका प्रतिबद्धताको समीक्षा, अपूरा वाचा र भविष्यका यथार्थपरक योजना प्रस्तुत गर्ने अवसर यही हो। मतदाताहरू अब भाषणभन्दा बढी कामको प्रमाण खोजिरहेका छन्। युवापुस्ताले रोजगारी, उद्यमशीलता र सुशासनको माग गरिरहेको छ भने कृषकले उत्पादनको मूल्य र बजार सुनिश्चितताको अपेक्षा राखेका छन्।
आचारसंहिता पालनामा कडाइ हुनु सकारात्मक संकेत हो। यसले निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र भयरहित बनाउन मद्दत पुर्याउँछ। तर यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन अझ महत्वपूर्ण पक्ष हो। नियम सबैका लागि समान रूपमा लागू हुन सके मात्र लोकतन्त्रप्रति विश्वास सुदृढ हुन्छ।
अब सुरु हुन लागेको प्रचार अवधि दलहरूका लागि परीक्षा हो—के उनीहरूले मतदातालाई सम्मानपूर्वक सम्बोधन गर्नेछन्? के उनीहरूको भाषणमा नीतिगत स्पष्टता र कार्यान्वयनयोग्य कार्यक्रम हुनेछ?
लोकतन्त्रको सार केवल मतदानमा होइन, विचारको प्रतिस्पर्धामा पनि निहित हुन्छ। आगामी दिनमा हुने सभा–सम्मेलन र घरदैलो अभियान जनतालाई सशक्त बनाउने, सूचित निर्णय लिन सहयोग गर्ने र सकारात्मक राजनीतिक संस्कार विकास गर्ने माध्यम बन्नुपर्छ।
यस निर्वाचनले केवल प्रतिनिधि चयन नगरी, राजनीतिक संस्कार र उत्तरदायित्वको स्तर पनि मापन गर्नेछ। त्यसैले दल र उम्मेदवारहरूले क्षणिक लाभभन्दा दीर्घकालीन विश्वासलाई प्राथमिकता दिनु आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो।
