झापा / नेपालमा पछिल्ला तीन वर्षयता अर्बौँ रुपैयाँ बराबरको खरबुजाको बिउ (मगज) तेस्रो मुलुकबाट ह्वात्तै आयात बढेको छ । भन्सार विभागको तथ्याङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा मात्रै नेपालमा ३ अर्ब ६ करोड रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यको करिब १९ हजार टन यस्तो बिउ आयात भएको छ। अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा जम्मा १४ करोड रुपैयाँ बराबरको ५९५ टन मात्रै आयात भएको यो बिउको परिमाण एकै वर्षमा ३२ गुणाले बढेको देखिन्छ। अचम्मको कुरा त के छ भने, यति ठूलो परिमाणमा कच्चा पदार्थ भित्रिए पनि नेपालमा यसलाई प्रशोधन गर्ने एउटा पनि उद्योग सञ्चालनमा छैन।
चालु आर्थिक वर्षको जेठसम्म मात्रै झन्डै ३ अर्बभन्दा बढीको यस्तो बिउ आयात भएको तथ्याङ्क छ । भन्सार विभागले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्कअनुसार चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा ३ अर्ब ६ करोड ५३ लाख मूल्यको १८ हजार ८१३ टन मगज आयात भइसकेको छ ।
विभागका अनुसार सबैभन्दा बढी अफगानिस्तानबाट ६ हजार ४४९ टन, दोस्रोमा नाइजेरियाबाट ५ हजार ८११ टन, तेस्रोमा सुडानबाट ३ हजार ४७२ टन र चौथोमा युएईबाट २ हजार ५५१ टन आयात गरिएको छ ।
गत आर्थिक वर्षमा २५ करोड ७० लाख मूल्यको १ हजार २८६ टन आयात भएको थियो । जसमा सबैभन्दा बढी अफगानिस्तानबाट ४४५, नाइजेरियाबाट ३२४ र चीनबाट १४५ टन भित्र्याइएको थियो । भन्सार विभागको तथ्याङ्कले २०८१ को चैतदेखि नै मगजको आयातमा वृद्धि हुन थालेको देखाउँछ ।
भन्सार विभागको तथ्याङ्क विश्लेषण गर्दा मगजको आयातमूल्य किलोको १६० देखि १६५ रुपैयाँसम्म परेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा किलोको १६२ रुपैयाँमा भित्रिएको मगजको राजस्व भन्सारविन्दुमा २४.३ प्रतिशतले बुझाउँदा ३९ रुपैयाँ ३६ पैसा हुन्छ । यस हिसाबले अन्य विविध खर्च जोड्दा पनि एक किलो खरबुजाको बिउको मूल्य व्यवसायीका गोदाममा आइपुग्दा बढीमा २२० रुपैयाँ परेको छ ।
यता विराटनगरको खुला बजारमा बोक्रा निकालेको मगजको मूल्य किलोको ९ सय छ भने भारतको युपी र विहारका बजारमा भारु ८ देखि १३ सयसम्म छ । भारतले आयातमा बन्देज लगाएसँगै यसको मूल्य वृद्धि भएको हो । यसरी नेपालका आयातकर्ताले बोक्रा छोडाएको मगजको आयात गरेर तस्करी मार्फत् भारत पठाउँदा किलोमै कम्तीमा १ हजार रुपैयाँ नाफा हुने अवस्था छ । नेपालका आयातकर्ताले यसैको फाइदा उठाएका हुन् ।
