झापा / यमनका हुथी विद्रोही र साउदी अरबबीच पछिल्लो २४ घण्टामा तनाव थप चर्किएको छ। सेप्टेम्बर १९ देखि २०, २०२६ को बिहानसम्म हुथीले साउदी राजधानी रियादसहित विभिन्न क्षेत्रमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ भने साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले तीमध्ये अधिकांश आक्रमण रोकिएको जनाएको छ।
हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीका अनुसार हुथीले रियादका संवेदनशील स्थान र यान्बुस्थित साउदी तेल कम्पनी अराम्कोका संरचनालाई लक्षित गरी ब्यालिस्टिक तथा क्रुज मिसाइल र ड्रोन प्रयोग गरेको दाबी गरेका छन्। हुथी पक्षले यान्बुमा ठूलो आगलागी भएको दाबी गरे पनि त्यसको क्षतिको स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन। अराम्कोले पनि तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।
तर साउदी नेतृत्वको सैन्य गठबन्धनले रियादतर्फ प्रहार गरिएको ब्यालिस्टिक मिसाइललाई आकाशमै नष्ट गरिएको जनाएको छ। साउदी पक्षका अनुसार हुथीले रियादबाहेक यान्बु, ताइफ, बिशा र फरासन क्षेत्रमा पनि नागरिक तथा पूर्वाधारलाई लक्षित गर्ने प्रयास गरेका थिए, तर ती आक्रमण विफल पारिएको थियो।
रियादमा भने शनिबार बिहान केही समय हवाई आक्रमणको चेतावनी जारी गरिएको थियो। स्थानीय बासिन्दाले विस्फोटको आवाज सुनेका थिए भने किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिक कालो धुवाँको ठूलो मुस्लो देखिएको थियो। साउदी अधिकारीहरूले अहिलेसम्म उक्त घटनाबाट मानवीय क्षति वा ठूलो भौतिक क्षति भएको पुष्टि गरेका छैनन्।
यो आक्रमण पछिल्लो तनावमा पहिलोपटक हुथीले साउदी राजधानी रियादलाई प्रत्यक्ष निशाना बनाएको घटना भएको साउदी पक्ष र अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूले जनाएका छन्। यसअघि हुथी आक्रमणहरू मुख्यतः साउदीका दक्षिणी तथा अन्य क्षेत्रतर्फ केन्द्रित थिए।
जवाफी हमला कहाँ भयो?
पछिल्लो २४ घण्टाको घटनाक्रममा साउदी पक्षबाट हुथी नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा हवाई कारबाही भएको दाबी पनि आएको छ। हुथी पक्षले यसअघि नै साउदी सेनाले २४ घण्टामा २६ वटा हवाई आक्रमण गरेको आरोप लगाएको थियो। तर ती सबै आक्रमणको स्थान, क्षति र संख्या स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन।
त्यसैगरी यमनभित्र साउदी समर्थित सरकारी सेनासँग हुथीको स्थलयुद्ध पनि जारी छ। पछिल्लो रिपोर्टअनुसार दक्षिणी मारिबको अल–फुलियाहान क्षेत्रमा हुथीको घुसपैठ प्रयास रोकिएको साउदी समर्थित यमनी सेनाले जनाएको छ। सेनाले १२ हुथी लडाकु मारिएको र केही घाइते भएको दाबी गरेको छ। यसको पनि स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन।
तनाव किन बढिरहेको छ?
यमनमा पछिल्ला केही सातादेखि हुथीले लालसागरको तटीय क्षेत्रमा आफ्नो नियन्त्रण विस्तार गर्दै आएको छ। उनीहरूले बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्य नजिकका रणनीतिक क्षेत्र र मोखा बन्दरगाह आसपासमा आफ्नो उपस्थिति बढाएका छन्, जसले साउदीको तेल निर्यात तथा विश्वव्यापी समुद्री व्यापारको सुरक्षालाई लिएर चिन्ता बढाएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्ले हुथीका साउदीमाथिका आक्रमण तथा लालसागरमा अन्तर्राष्ट्रिय जहाजमाथिको खतरा क्षेत्रीय सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि जोखिमपूर्ण भएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरिसकेको छ। सेप्टेम्बरको सुरुदेखि यमनमा हिंसा बढ्दा करिब १ लाख २५ हजार मानिस विस्थापित भएको संयुक्त राष्ट्रसंघसम्बन्धी रिपोर्टमा उल्लेख छ।
अर्कोतर्फ, अमेरिकाले हुथीविरुद्ध प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीमा तत्काल सहभागी हुने संकेत नदिए पनि अमेरिकी अधिकारीहरूले हालै ओमानमा हुथी प्रतिनिधिसँग गोप्य वार्ता गरेका थिए। यसबाट सैन्य तनावसँगै कूटनीतिक बाटोबाट संकट नियन्त्रण गर्ने प्रयास पनि भइरहेको देखिन्छ।
निष्कर्षमा, पछिल्लो २४ घण्टाको पुष्टि भएको मुख्य घटनाक्रम रियादतर्फ हुथीको ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहारको प्रयास, यान्बुसहित अन्य साउदी क्षेत्रमा आक्रमणको दाबी र साउदी हवाई प्रतिरक्षाद्वारा ती आक्रमण रोक्ने प्रयास हो। हुथीले यान्बुमा तेल पूर्वाधारमा क्षति पुर्याएको दाबी गरे पनि त्यसको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन। त्यसैले पुष्टि भएका तथ्य र सम्बन्धित पक्षका दाबीलाई छुट्याएर हेर्नुपर्ने अवस्था छ।
