झापा / सुवाको भोटेकोशी नदीमा बुधबार बिहान अचानक आएको भीषण बाढीले रसुवादेखि नुवाकोट र धादिङसम्म त्रास फैलाएको छ। तिब्बततर्फबाट आएको अनुमान गरिएको बाढीले रसुवाको टिमुरे, रसुवागढी र स्याफ्रुबेँसी क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याउँदै तल्लो तटीय क्षेत्रतर्फ अघि बढेको छ।
पछिल्लो अवस्थाअनुसार बाढी धादिङको मलेखु क्षेत्र पार गर्दै तलतिर बगेको छ। यसअघि बाढी नुवाकोट हुँदै धादिङको गल्छी आसपास पुगेको थियो। त्रिशूली नदी किनारका बस्ती तथा बजार क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ। मलेखु आसपासका नदी किनारका संरचनामा समेत क्षति पुगेको प्रारम्भिक जानकारी आएको छ। बेल्खुको भुत्याहा क्षेत्रमा रहेको एउटा झोलुङ्गे पुलमा समेत क्षति पुगेको बताइएको छ।
टिमुरेमा २०० भन्दा बढी उद्धारको पर्खाइमा
रसुवाको टिमुरे क्षेत्र सबैभन्दा गम्भीर रूपमा प्रभावित क्षेत्रमध्ये एक बनेको छ। स्थानीय जनप्रतिनिधिका अनुसार टिमुरेमा २०० भन्दा बढी मानिस उद्धारको पर्खाइमा छन्। बाढी आएपछि स्थानीयहरू ज्यान जोगाउन माथिल्लो डाँडातर्फ भागेका छन्।
प्रारम्भिक विवरणअनुसार टिमुरे क्षेत्रमा रहेका सयभन्दा बढी घर तथा संरचना बाढीबाट प्रभावित भएका हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि क्षतिको यकिन विवरण संकलन हुन बाँकी छ। स्याफ्रुबेँसीदेखि टिमुरेसम्मका कतिपय क्षेत्रसँग सञ्चार सम्पर्कसमेत कठिन भएको जनाइएको छ।
रसुवामा व्यापक क्षति, नुवाकोटका बस्ती पनि प्रभावित
बाढीले रसुवाको स्याफ्रुबेँसी, टिमुरे र रसुवागढी क्षेत्रमा बस्ती, बजार तथा सरकारी संरचनामा क्षति पुर्याएको छ। प्रारम्भिक विवरणअनुसार प्रहरी कार्यालय, भन्सार तथा अन्य पूर्वाधारमा समेत क्षति पुगेको छ।
बाढीको प्रभाव नुवाकोटसम्म पुगेको छ। भोटेकोशी–त्रिशूली नदी किनारका विभिन्न बस्ती जोखिममा परेका छन्। स्याफ्रुबेँसी, बेत्रावती, मैलुङ, सल्लेटार, शान्तिबजार, पैरेबेसी, खाल्तीबस्ती, सोले, त्रिशूली र बट्टारलगायतका क्षेत्रमा क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरण आएको छ।
सेनाका हेलिकोप्टरबाट उद्धार, ७ जनालाई सुरक्षित निकालियो
नेपाली सेनाले प्रभावित क्षेत्रमा हेलिकोप्टरमार्फत उद्धार कार्य तीव्र बनाएको छ। पछिल्लो विवरणअनुसार टिमुरे क्षेत्रबाट ४ जना र स्याफ्रुबेँसीबाट ३ जना गरी ७ जनाको उद्धार गरिएको छ।
हेलिकोप्टर अवतरण गर्न नसक्ने अवस्थामा बास्केट प्रणाली प्रयोग गरी मानिसहरूलाई उद्धार गरिएको जनाइएको छ। टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी, मैलुङ र त्रिशूली क्षेत्रमा नेपाली सेनाका हेलिकोप्टर परिचालन गरिएको छ। त्रिशूलीमा नेपाली सैनिक अस्पतालबाट मेडिकल टोलीसमेत खटाइएको छ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सबै संयन्त्र परिचालन गर्न निर्देशन
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, खोज तथा राहत कार्यका लागि राज्यका सबै सम्बन्धित निकायलाई सक्रिय बनाएको बताएका छन्।
प्रधानमन्त्रीको निर्देशनपछि नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरी परिचालन गरिएको छ। प्रभावित क्षेत्रको आवश्यकताअनुसार अन्य जिल्लाबाट थप जनशक्ति समेत पठाउने काम भइरहेको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणलाई सक्रिय बनाइएको छ। नेपाल स्काउट, नेपाल रेडक्रस तथा अन्य सरोकारवाला निकायसँग समन्वय गरी राहत तथा उद्धारको काम अघि बढाइएको छ। थप एम्बुलेन्स र स्वास्थ्यकर्मी प्रभावित क्षेत्रमा पठाउने प्रक्रिया पनि अघि बढाइएको प्रधानमन्त्री कार्यालयले जनाएको छ।
प्रधानमन्त्री कार्यालयमा आपत्कालीन बैठक
रसुवा बाढीको पछिल्लो अवस्था र आगामी कदमबारे प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन राष्ट्रिय परिषद्को बैठक बसेको छ।
बैठकमा प्रभावित क्षेत्रको अवस्था, खोज तथा उद्धार, राहत, क्षतिको विवरण संकलन र तल्लो तटीय क्षेत्रमा सम्भावित जोखिमबारे छलफल भएको जनाइएको छ। सरकारले तत्काल उद्धारसँगै क्षतिको यकिन विवरण संकलन र पुनःस्थापनाको तयारी अघि बढाउने जनाएको छ।
गृह मन्त्रालय र विपद् प्राधिकरण पनि सक्रिय
गृह मन्त्रालयमा गृहमन्त्रीको अध्यक्षतामा विपद्सम्बन्धी विशेष बैठक बसेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले पनि उद्धार र राहतको समन्वय गरिरहेको छ।
सरकारले निजी क्षेत्रका हेलिकोप्टरलाई समेत उद्धारका लागि तयारी अवस्थामा राखेको छ। पछिल्लो निर्णयअनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारका लागि निजी हेलिकोप्टर परिचालन गर्न छुट्टै अनुमति आवश्यक नपर्ने व्यवस्था गरिएको छ, ताकि उद्धार कार्यमा ढिलाइ नहोस्।
स्वास्थ्य सेवा तयारी अवस्थामा, मेडिकल टोली परिचालन
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा घाइते तथा बिरामीको उपचारका लागि मेडिकल टोली परिचालन गरिएको छ। नेपाली सेनाको आपत्कालीन मेडिकल रेस्क्यु टोली हेलिकोप्टरमार्फत त्रिशूली क्षेत्रतर्फ पठाइएको छ।
सरकारले प्रभावित क्षेत्रमा थप एम्बुलेन्स र स्वास्थ्यकर्मी पठाउने तयारीसमेत अघि बढाएको जनाएको छ। उद्धार गरिएका तथा घाइतेको तत्काल उपचारका लागि स्वास्थ्य संयन्त्रलाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ।
राष्ट्रपतिको तर्फबाट औपचारिक कदमबारे पुष्टि हुन बाँकी
राष्ट्रपतिको कार्यालयबाट रसुवा बाढीसम्बन्धी छुट्टै औपचारिक निर्देशन वा निर्णय सार्वजनिक भएको विश्वसनीय पछिल्लो स्रोतबाट अहिलेसम्म पुष्टि हुन सकेको छैन। त्यसैले अपुष्ट विवरण समावेश नगरी हालसम्म सार्वजनिक सरकारी कदमलाई मात्र आधार बनाइएको छ।
तल्लो तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता
सरकार र बाढी पूर्वानुमानसम्बन्धी निकायले त्रिशूली नदी आसपासका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेका छन्। नदी किनारका बस्ती खाली गर्न स्थानीय प्रशासनलाई निर्देशन दिइएको छ।
पृथ्वी राजमार्ग, गल्छी–नुवाकोट–रसुवा–स्याफ्रुबेँसी सडक तथा मुग्लिन–नारायणगढ सडकमा अनावश्यक यात्रा नगर्न आग्रह गरिएको छ। नदीको बहाव अझै तलतिर बढिरहेकाले धादिङ हुँदै मुग्लिन र चितवनसम्मका तल्लो तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ।
बाढीबाट भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिको यकिन विवरण भने अझै आउन बाँकी छ। प्रभावित क्षेत्रका कतिपय स्थानमा सञ्चार र पहुँच कठिन भएकाले खोज, उद्धार र क्षतिको विवरण संकलनसँगै वास्तविक अवस्था थप स्पष्ट हुने सरकारी निकायहरूले जनाएका छन्। अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती टिमुरे र आसपासका क्षेत्रमा फसेका नागरिकको सुरक्षित उद्धार र त्रिशूली नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रमा थप क्षति हुन नदिनु रहेको छ।
