झापा / बाराको जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका–१ दसधुरेकी तीन वर्षीया बालिका गरिमा चौधरीको बलात्कारपछि हत्या भएको घटनाले अहिले बारा हुँदै काठमाडौंसम्म आक्रोश र दबाब बढाएको छ। घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान, दोषीलाई कडा कानुनी कारबाही र प्रहरीको प्रारम्भिक भूमिकामाथि उठेका प्रश्नको जवाफ माग्दै गरिमाका आमा–बुवा शनिबार काठमाडौं आइपुगेका छन्। उनीहरूले गृहमन्त्री सुधन गुरुङसँग भेटेर घटनाबारे सरकारसँग छलफल गर्ने भएका छन्।
घटना कहिले र कहाँ भएको थियो ?
गरिमा चौधरी जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका–१ दसधुरे क्षेत्रको बस्तीमा परिवारसँग बस्दै आएकी थिइन्। प्रहरी तथा विभिन्न सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित विवरणअनुसार साउन ३१ गते बिहान करिब ८ बजेतिर उनी घरबाट हराएकी थिइन्। परिवारले लामो समयसम्म बालिका नदेखिएपछि खोजी सुरु गरेको थियो।
परिवार, स्थानीयवासी र प्रहरीले खोजी गरे पनि बालिका तत्काल फेला परिनन्। खोजीका क्रममा सीसीटीभी फुटेजलगायत प्राविधिक माध्यमबाट समेत सम्भावित स्थानहरू पहिचान गर्ने प्रयास भएको प्रहरीले जनाएको छ। तर, तीन दिनसम्म गरिमाको अवस्था अज्ञात रह्यो।
तीन दिनपछि खाली घरमा शव भेटियो
भदौ २ गते मंगलबार साँझ करिब पौने ५ बजे गरिमा मृत अवस्थामा भेटिइन्। उनको शव जीतपुरसिमरा–१ कै क्षेत्रमा रहेको एउटा खाली घरमा फेला परेको थियो। शव भेटिएपछि घटनाले गम्भीर रूप लियो र प्रहरी अनुसन्धान तीव्र बन्यो।
प्रहरीको अनुसन्धान र पोस्टमार्टमसम्बन्धी विवरणपछि गरिमामाथि यौन हिंसा भएको र त्यसपछि हत्या गरिएको निष्कर्षतर्फ अनुसन्धान अघि बढेको छ। घटनाको प्रारम्भिक अनुसन्धानमा बालिकालाई चकलेटको प्रलोभन देखाएर फकाई घटनास्थलतर्फ लगिएको विवरणसमेत सार्वजनिक भएको छ।
कसरी अनुसन्धान अगाडि बढ्यो ?
घटना सार्वजनिक भएपछि प्रहरीले शंकास्पद व्यक्तिहरूमाथि अनुसन्धान सुरु गर्यो। अनुसन्धानका क्रममा जीतपुरसिमरा–२ का १६ वर्षीय किशोरलाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो। उनी गरिमा हराएपछि उनलाई खोज्न प्रहरी र स्थानीयसँगै हिँडिरहेका थिए। तालिमप्राप्त कुकुरले ती किशोरतर्फ संकेत गरेपछि प्रहरीले उनलाई नियन्त्रणमा लिएर सोधपुछ अघि बढाएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
प्रहरीका अनुसार अनुसन्धानबाट ती किशोरले बालिकालाई चकलेट दिएर फकाई घटनास्थलमा लगेको र अपराध गरेको खुलेको दाबी गरिएको छ। त्यसपछि सोही म्याजिक गाडीका २४ वर्षीय चालक प्रोगेश चौधरीलाई पनि पक्राउ गरी जबर्जस्ती करणी तथा कर्तव्य ज्यानसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान अघि बढाइएको छ।
पछि पीडित परिवारले दिएको जाहेरीका आधारमा थप चार जनालाई समेत अनुसन्धानका लागि पक्राउ गरिएको गृहमन्त्री सुधन गुरुङले शनिबार जानकारी दिएका छन्।
विवादको मुख्य विषय : प्रहरी समयमै किन सक्रिय भएन ?
गरिमा हराएपछि परिवारले प्रहरीलाई जानकारी गराएको भए पनि खोजीमा प्रहरीको प्रारम्भिक सक्रियता पर्याप्त नभएको आरोप स्थानीय र पीडित परिवारले लगाएका छन्। यही विषय अहिले घटनाको सबैभन्दा ठूलो विवाद बनेको छ।
केही विवरणअनुसार गरिमा हराएको जानकारी पाएपछि परिवारले प्रहरीलाई खबर गरेको थियो। तर तीन दिनसम्म बालिका फेला नपरेपछि मात्र शव भेटिएको र त्यसपछि घटनाको गम्भीर अनुसन्धान अघि बढेको भन्दै स्थानीयले प्रहरी प्रशासनमाथि प्रश्न उठाएका छन्।
यसै कारण स्थानीयवासीले सिमरामा सडक अवरोध, प्रहरी कार्यालय घेराउ तथा प्रदर्शन गर्दै निष्पक्ष अनुसन्धान र दोषीलाई कडा कारबाहीको माग गर्दै आएका छन्। घटनालाई लिएर प्रहरीको प्रारम्भिक भूमिकामाथि छानबिन हुनुपर्ने माग पनि उठेको छ।
गृहमन्त्री गुरुङले पनि प्रारम्भिक चरणमा प्रहरीबाट लापरबाही भएको भन्ने गम्भीर प्रश्न उठेकाले सम्बन्धित प्रहरी अधिकारीमाथि छानबिन तथा आवश्यक कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढाइएको बताएका छन्।
किन काठमाडौं आए गरिमाका आमा–बुवा ?
यही पृष्ठभूमिमा गरिमाका बुवा मनोज चौधरी र आमा मानमती चौधरी शनिबार स्थानीय अभियन्ताहरूसहित काठमाडौं आएका हुन्।
उनीहरूलाई सिमरा विमानस्थलबाट काठमाडौं ल्याइएको हो। विमानस्थलसम्म इलाका प्रहरी कार्यालय सिमराका डीएसपी दयाकृष्ण भट्टले प्रहरीको गाडीमा पुर्याएको र उनीहरूसँग स्थानीय अभियन्ताहरूको टोलीसमेत काठमाडौं आएको समाचारहरूमा उल्लेख छ।
काठमाडौं आउनुको मुख्य उद्देश्य गृहमन्त्री सुधन गुरुङसँग प्रत्यक्ष भेट गरी छोरीको हत्याबारे निष्पक्ष अनुसन्धान, दोषीमाथि कडा कारबाही तथा परिवारले न्याय पाउने सुनिश्चितताका विषयमा छलफल गर्नु हो। गृहमन्त्रीको उपस्थितिमा गृह मन्त्रालयमा छलफल हुने बताइएको छ।
काठमाडौं जानुअघि गरिमाका बुवा मनोज चौधरीले सिमरामा रहेका स्थानीयवासीलाई छोरीको न्यायका लागि आन्दोलन जारी राख्न आग्रह गरेका थिए। यसले अभिभावक काठमाडौं गए पनि स्थानीय दबाब तत्काल नरोक्ने संकेत गरेको छ।
सरकारको भनाइ के छ ?
गृहमन्त्री सुधन गुरुङले गरिमा प्रकरणलाई सरकारले गम्भीर रूपमा लिएको बताएका छन्। उनका अनुसार सरकारको पहिलो प्राथमिकता गरिमालाई न्याय दिलाउनु हो। अनुसन्धान वैज्ञानिक र निष्पक्ष हुनुपर्ने तथा कुनै निर्दोष व्यक्ति नफस्ने र दोषी उम्कन नपाउने गरी अनुसन्धान अघि बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।
घटनापछि प्रदर्शनकारीहरूले दोषीलाई मृत्युदण्ड दिनुपर्ने मागसमेत उठाइरहेका छन्। तर गृहमन्त्रीले नेपालको संविधानले मृत्युदण्ड दिने गरी कानुन बनाउन निषेध गरेको र नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा पनि मृत्युदण्ड उन्मूलनसम्बन्धी प्रतिबद्धतामा रहेको बताएका छन्।
उनले बालबालिका तथा महिलाविरुद्ध हुने गम्भीर अपराधमा कानुनी सुधार आवश्यक भए त्यसतर्फ प्रक्रिया अघि बढाउने संकेतसमेत गरेका छन्। साथै, अनुसन्धान पूरा नहुँदै अपुष्ट सूचना फैलाएर ‘मिडिया ट्रायल’ नगर्न पनि उनले आग्रह गरेका छन्।
बारा हुँदै काठमाडौंसम्म फैलियो आन्दोलन
गरिमाको हत्यापछि बारा क्षेत्रमा लगातार प्रदर्शन हुँदै आएको छ। सिमरामा सडक अवरोधदेखि प्रहरी कार्यालय घेराउसम्मका कार्यक्रम भएका छन्। काठमाडौंमा समेत गरिमालाई न्याय माग्दै प्रदर्शन सुरु भएको छ। शनिबार काठमाडौंको शान्तिवाटिकामा समेत न्यायको माग गर्दै प्रदर्शन भएको छ।
प्रदर्शनकारीहरूको मुख्य माग दोषीलाई कानुनअनुसार कडा कारबाही, घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान र अनुसन्धानमा कुनै किसिमको राजनीतिक वा प्रशासनिक प्रभाव हुन नदिनु रहेको छ।
अब मुख्य प्रश्न के हो ?
गरिमा चौधरीको घटनामा मुख्य रूपमा चारवटा प्रश्न अहिले केन्द्रमा छन् । बालिका हराएपछि प्रहरीको प्रारम्भिक खोजी कति प्रभावकारी थियो, अपराधमा कति व्यक्ति संलग्न थिए, पक्राउ परेकाबाहेक अन्य व्यक्तिको भूमिका के थियो र अनुसन्धानमा कुनै प्रहरी वा प्रशासनिक लापरबाही भएको थियो कि थिएन।
गृहमन्त्रीले पीडित परिवारको जाहेरीपछि थप चार जना पक्राउ गरिएको बताएका छन्। त्यसैले अनुसन्धान अझै जारी रहेको देखिन्छ। अन्तिम रूपमा कसको कस्तो संलग्नता थियो भन्ने कुरा प्रहरी अनुसन्धान, प्रमाण र अदालतको प्रक्रियाबाट स्थापित हुन बाँकी छ।
गरिमा चौधरीको घटना अब एउटा परिवारको पीडामा मात्र सीमित छैन। यसले बालबालिकाको सुरक्षा, हराएका बालबालिकाको खोजीमा प्रहरीको तत्काल प्रतिक्रिया, अनुसन्धानको वैज्ञानिकता र जघन्य अपराधमा राज्यको जवाफदेहिताबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। त्यसैले आज उनका आमा–बुवा काठमाडौं पुग्नुको मूल उद्देश्य केवल भेटघाट होइन, राज्यसँग आफ्नी तीन वर्षीया छोरीका लागि न्यायको सुनिश्चितता खोज्नु हो।
